Ik houd heel veel van lezen en mijn droom als vertaalster is een literair oeuvre
te vertalen. Maar mijn bedoeling met deze weblog is mijn ideeën met jullie te delen
en jullie te vertellen wat ik gelezen heb.

Dit bericht heeft voor mij een heel bijzondere betekenis. Het gaat over een
schrijver die ik jaren geleden ontdekt heb en die een diepe indruk op mij heeft
gemaakt. Ik was niet zozeer onder de indruk van zijn literaire oeuvre, want ik
heb niet zoveel van hemzelf gelezen, maar van zijn leven; van wat hij allemaal meegemaakt
heeft en daarover heb ik wel veel gelezen. Ik heb het over de Franse dichter, essayist,
toneel- en romanschrijver, toneelregisseur en acteur Antonin Artaud.

Ik heb zijn boek Les Tarahumaras gelezen waarin hij vertelt over de tijd waarin hij in Mexico in het Tarahumara gebergte heeft gewoond samen met de inheemse bevolking. Hij heeft deze reis gemaakt op zoek naar contact met de oude zonnecultuur, een aanvangsras, zoals hij de Tarahumaras noemde en wiens cultuur hij superieur beschouwde aan de westerse cultuur. Nochtans zijn er mensen die
beweren dat hij, vanwege zijn drugsverslaving, naar Mexico is gegaan alleen maar op zoek naar de peyote (hallucinerende paddenstoelen waarvan de Tarahumaras veel gebruik maken).

Ik heb alles gelezen wat over hem te lezen is en staat nog heel helder in mijn
geheugen gegrift een tv-programma waarin intellectuelen, schrijvers en vrienden
van de schrijver hun ervaringen met hem deelden. Iemand vertelde over een
bezoek aan een museum om een tentoonstelling met het werk van Van Gogh te zien.
Volgens deze persoon had Artaud geen seconde stil gestaan om een van de werken
goed te kunnen bekijken. Maar toen zij eenmaal buiten waren had Artaud over
enkele werken verteld alsof hij ze urenlang zou hebben geanalyseerd.

Een ander verhaal dat ook veel indruk op mij heeft gemaakt was dat van Artaud die
buiten het theater moest blijven toen een van zijn toneelstukken officieel werd
opgevoerd omdat hij, in de economische misère waarin hij leefde, geen
fatsoenlijke kleding voor de gelegenheid droeg.

Een man met een buitengewoon intellect die op 51 jaar leeftijd is overleden als een
bejaarde als gevolg van de drugs, de jaren in psychiatrische inrichtingen en de
angst die hem verteerde.

In Mexico werd in 2010 het boek Artaud, todaví­a (Artaud, nog steeds) van Fabienne Bradu uitgegeven door Fondo de Cultura Económica (Mexicaanse uitgeverij). De schrijfster publiceert in dit boek de briefwisseling tussen de Guatemalteekse dichter Luis Cardoza y Aragón en Paule Thévenin, die haar hele leven heeft gewerkt om allerlei documenten te verzamelen om het complete oeuvre van Artaud
bij de Franse uitgeverij Gallimard te publiceren. Zowel Luis Cardoza y Aragón als Paule Thévenin hadden diepe bewondering en respect voor de Franse schrijver.

Antonin Artaud was een toneeltheoreticus en wilde de angst en de primitieve impulsen
van de mens blootleggen met zijn theater. Hij is de schepper van de theorie van
Het theater van de wreedheid, geformuleerd op basis van de mislukking van zijn eerste mise-en-scene.

Na vele jaren in psychiatrische inrichtingen haatte Artaud de psychiaters en in zijn boek Van Gogh le suicidé de la société (Van Gogh, de zelfmoordenaar door de
maatschappij, vertaald uit het Frans door Jules Dister) beweert hij dat de
psychiaters de zelfmoord van Van Gogh hebben veroorzaakt. Dit boek heeft de Saint-Beuve prijs ontvangen.

Artaud was zo sterk onder de indruk van de levensstijl van de Tarahumaras dat hij op
een moment overwogen heeft een boek te schrijven onder de naam La conquête du Mexique (De verovering van Mexico) waarin hij zou schrijven over de verrotte mentaliteit van de blanken en de onderdrukking die zij zowel in Mexico als in andere Latijns-Amerikaanse landen hebben uitgeoefend.

Veel literaire critici, intellectuelen en journalisten hebben over Artaud geschreven
en zij verhalen over hem vooral als een gek. Jaren geleden heb ik een artikel gelezen,
volgens mij in de Mexicaanse krant Reforma, waarin de journalist schreef: “die krankzinnig die door de Tarahumara gebergte liep”. Ik was zo boos op wat in het artikel over Artaud werd beweerd dat ik een brief naar de krant heb gestuurd. Mijn brief werd natuurlijk nooit gepubliceerd
maar ik weet nog dat mijn collega’s (ik werkte toen bij L’Oréal, het grootste
deel van mijn collega’s waren dus Franse mensen) heel verbaasd reageerden want
geen van hen kende Artaud!

Maar ik laat liever het woord aan de schrijvers, critici en vooral aan Artaud zelf. Hij
kan jullie beter vertellen wie hij was, wat voor monsters hem zijn hele leven hebben
gekweld. Ik wil alleen maar herhalen dat ik diepe bewondering en respect voor
hem voel.

Hieronder links naar diverse sites over Antonin Artaud:

http://nl.wikipedia.org/wiki/Antonin_Artaud

http://translate.google.nl/translate?hl=nl&langpair=en%7Cnl&u=http://www.english.emory.edu/DRAMA/HistDrama2/TheaterCruel.html

http://www.nrcboeken.nl/recensie/antonin-artaud-was-vooral-gek-de-geuzennaam-van-een-frans-acteur-regisseur-dichter-en-tonee

http://boeken.vpro.nl/personen/22544526/

http://www.dramaturgie.be/2010/11/antonin-artaud.html

http://www.aartvanzoest.nl/artaud

http://www.vpro.nl/programma/deavonden/afleveringen/32022215/items/33275065/

http://www.xs4all.nl/~edjansen/Passage10/content/html/08/passage10_08.htm

Ik kon geen vertaling naar het Nederlands van Artaud’s artikelen/boeken vinden. Daarom
een site in het Spaans met zijn gedichten:

http://amediavoz.com/artaud.htm

http://gc–vertalingen.woelmuis.nl

Soy una persona sumamente aficionada a la lectura y mi gran deseo como traductora es traducir una obra literaria. Sin embargo, la idea de mi log no es sino compartir con ustedes mis pensamientos, intereses y platicarles sobre lo último que he leído.

Esta nota tiene un significado muy especial para mi pues hace muchos años descubrí a un escritor que me impresionó profundamente y no fue tanto su obra literaria lo que me impactó pues no he leído mucho de lo que escribió, sino su vida, todo aquello que lo rodeó durante su existencia y de esto sí que he leído muchísimo. Me refiero al poeta, dramaturgo, ensayista, novelista, director escénico y actor francés Antonin Artaud.

Leí su libro Los Tarahumaras, donde narra el tiempo que vivió en México en la Sierra Tarahumara, compartiendo su vida con los indígenas del lugar. Este viaje lo realizó fundamentalmente buscando el contacto con la antigua cultura solar, una raza principio como él llamaba a los tarahumaras y cuya cultura consideraba superior a la cultura occidental. Sin embargo, hay quien ha afirmado que Artaud, preso como era de la adicción a la droga, solo fue a México en busca del peyote.

He leído todo cuanto ha caído en mis manos sobra la vida de Artaud y tengo grabado en mi memoria, un programa de televisión que vi hace algunos años, en el que entrevistaron a intelectuales, escritores y amigos del escritor. Alguien contaba en el programa que había ido con Artaud a un museo a ver una exposición de las obras de Van Gogh y que Artaud no se había detenido ni un momento delante de ninguna de las pinturas pero que una vez fuera del museo, habló de todas y cada una de ellas como si las hubiera analizado durante horas.

Otro relato que me causó una profunda impresión fue aquel del Artaud a quien no permitieron la entrada a un teatro para ver la inauguración de su propia obra, a causa de los andrajos que vestía.

Un hombre con un intelecto y una capacidad asombrosos, que murió a la edad de 51 años, convertido en un anciano a causa de las drogas, los años recluído en hospitales psiquiátricos y la angustia que lo consumía por dentro.

En México apareció en el 2010 el libro Artaud, todavía de Fabienne Bradu, editado por el Fondo de Cultura Económica. En este libro la escritora publica la correspondencia entre el poeta guatemalteco Luis Cardoza y Aragón y Paule Thévenin quien trabajó como editora para Gallimard y que dedicó su vida entera a la recopilación de las obras completas de Artaud. Tanto Luis Cardoza y Aragón como Paule Thévenin admiraban y respetaban profundamenta al escritor francés.

Antonin Artaud fue un teórico del teatro y su idea era poner al descubierto las angustias y los impulsos primarios del ser humano. Fue el creador de la concepción El Teatro de la Crueldad, basada en el fracaso de sus primeros montajes.

Durante su vida y después de los largos períodos que pasó en hospitales psiquiátricos, terminó odiando a los psiquiatras y en su libro Van Gogh le suicidé de la société (Van Gogh el suicidado por la sociedad [NT así es como el título ha sido traducido]) afirma que fueron los psiquiatras quienes empujaron al pintor holandés al suicidio. Esta obra recibió el premio Saint-Beuve.

Los tarahumaras ejercieron tal influencia sobre Artaud que alguna vez propuso una obra bajo el nombre La conquête du Mexique (La conquista de México), en la cual hablaría del carácter pútrido del hombre blanco y la opresión ejercida por él en México y otros países latinoamericanos.

Muchos críticos literarios, intelectuales y periodistas han escrito diversos documentos refiriéndose a Artaud, fundamentalmente, como un loco. En México apareció hace años un artículo, si no me equivoco en el periódico Reforma, en el que el periodista, cuyo nombre no recuerdo, hablaba de ‘aquel loco que caminaba por la Sierra Tarahumara’. Lamentablemente no pude encontrar en mis archivos una carta que envié al periódico como reacción a este artículo. Mi carta nunca se publicó, por supuesto, pero recuerdo que mi reacción causó gran revuelo entre mis compañeros de trabajo franceses (trabajaba en L’Oréal en ese momento), pues muchos de ellos ni siquiera conocían a Artaud.

Pero prefiero dejarle la palabra a escritores, críticos y, fundamentalmente, al mismo Artaud ya que él puede contarles, mejor que nadie, quien fue, cuáles fueron aquellas cosas que lo atormentaron durante toda su vida. Yo me limito a reiterar que siento una profunda admiración y respeto por su persona.

Diversas páginas de Internet sobre Artaud en español:

http://amediavoz.com/artaud.htm

http://www.lamaquinadeltiempo.com/Artaud/indexart.htm

http://caosmosis.acracia.net/?cat=12

http://www.revista-artefacto.com.ar/pdf_notas/47.pdf

http://www.revistadelauniversidad.unam.mx/1405/pdfs/34-40.pdf

En francés:

http://www.docmartine.com/artaud/magie.html

En neerlandés:

http://www.nrcboeken.nl/recensie/antonin-artaud-was-vooral-gek-de-geuzennaam-van-een-frans-acteur-regisseur-dichter-en-tonee

http://spinoza.blogse.nl/log/antonin-artaud-1896-1948-spinoza-en-lichamen-zonder-organen.html

Maarten van Rossem y Geert Mak son, sin duda, los intelectuales holandeses que más admiro y respeto. Maarten van Rossem es historiador y Geert Mak periodista, jurista y escritor. Sus conocimientos sobre historia son impresionantes (Van Rossem se especializa en la historia de Estados Unidos y Geert Mak en la de Europa) y tienen una capacidad sorprendente para transmitirlos.

Me gusta mucho el humor seco y los comentarios cínicos de Maarten van Rossem, a quien no se le escapa nadie. Verlo durante sus conferencias o las entrevistas que le hacen es todo un acontecimiento. Sin embargo, tengo que reconocer que prefiero verlo que leerlo. Acabo de leer De wereld volgens Maarten van Rossem (El mundo según Maarten van Rossem) y ahora estoy leyendo Waarom is de burger boos? (¿Por qué están enojados los ciudadanos?). Pero definitivamente, prefiero verlo.

Puedes estar o no de acuerdo con su punto de vista pero su capacidad de análisis y la manera como relaciona los hechos me parecen admirables.

Para mi sorpresa, descubrí un error en la página 216 de su libro De wereld volgens Maarten van Rossem. Habla de Teotihuacán como una ciudad maya.

Se piensa que Teotihuacán no fue una ciudad sino un centro religioso. No se tienen datos sobre la construcción de Teotihuacán y hasta el día de hoy, es un misterio cómo vivían sus habitantes. Los datos que se conocen al respecto son, fundamentalmente, el resultado de investigaciones antropológicas porque no se han encontrado referencias escritas de esta cultura. El nombre se lo dieron los Mexicas o Aztecas y significa, en Náhuatl, el idioma de los Aztecas ‘Ciudad donde fueron hechos los dioses o ciudad de los dioses’ ya que los Aztecas creían que la ciudad había sido construída por los dioses.

Aquí abajo pego dos enlaces, uno a su revista (Maarten) y el otro, a la que es, según mi opinión, una de las mejores entrevistas que ha dado. Obviamente, los enlaces sólo existen en neerlandés!

http://www.maartenonline.nl/index.html

http://www.trouw.nl/achtergrond/Dossiers/article1432055.ece

Maarten van Rossem en Geert Mak zijn, zonder twijfel, mijn favoriete Nederlandseintellectuelen. Ik bewonder hun uitgebreide kennis en hun fantastische capaciteit om deze kennis over te brengen.

Ik houd van de droge humor en de cynische opmerkingen van Maarten van Rossem. Zijn lezingen en interviews mee te maken vind ik een geweldige belevenis. Toch moet ik erkennen dat ik iets mis als ik hem lees. Ik heb De wereld volgens Maarten van Rossem gelezen en ik ben nu bezig met Waarom is de burger boos? Toch zie ik hem liever!

Je kunt het eens zijn of niet met zijn standpunt, zijn analysevermogen en de manier hoe hij feiten verbindt vind ik bewonderenswaardig.

Tot mijn verbazing heb ik in De wereld volgens Maarten van Rossem een fout op bladzijde 216 ontdekt. Hij praat over Teotihuacán als een Maya-stad.

Waarschijnlijk was Teotihuacán geen stad maar een religieus centrum. Het is niet bekend wie en wanneer Teotihuacán heeft opgebouwd. Hoe de inwoners er leefden is, tot de dag van vandaag, een groot mysterie. Wat nu bekend is, komt vooral voort uit antropologische onderzoeken omdat er geen schriftelijk bewijs van de inwoners bewaard is gebleven. De naam werd er veel later door de Mexicas of Azteken aan gegeven en betekent in het Náhuatl, de taal van de Azteken, ‘de plaats waar men god wordt’ of ‘verzamelplaats der goden’. De Azteken geloofden dat de stad door de goden was gebouwd.

Maar terug naar Maarten van Rossem; ik heb hem tot nu toe alleen maar via Internet of de televisie gezien, maar ik hoop binnenkort een van zijn lezingen live mee te mogen maken!

Hieronder twee links, de ene naar zijn tijdschrift en de andere naar, volgens mij, een van zijn meest geweldige interviews!

http://www.maartenonline.nl/index.html

http://www.trouw.nl/achtergrond/Dossiers/article1432055.ece

Op 21 en 22 oktober heeft het IV Congres van de AHBx (Asociación de Hispanistas del Benelux) in Nijmegen  plaats gevonden. Het onderwerp van het Congres was ‘de receptie van Spaanstalige literatuur en cultuur in Nederland en België’.

De AHBx heeft dit rapport over het Congres in haar website gepubliceerd:

http://ahbx.eu/ahbx/?p=1122#more-1122

Dit boek is een verzameling legendes waaraan mijn land zo rijk is. De legendes zijn verhalen die afkomstig zijn uit de tijd van de kolonisatie of van vóór de komst van de Spanjaarden (in Mexico), met fictieve elementen. Zij gaan vaak over heiligen die wonderen verrichten of juist over ‘heksen’ die de bevolking angst aanjagen. Twee van de bekendste legendes zijn La mulata de Córdoba (De halfbloed uit Córdoba) en La Llorona (De huilende).

La mulata de Córdoba ‘was’ een vrouw die beschuldigd werd van hekserij. Zij werd op een gegeven moment gevangen genomen waarna zij een schip op de muur van haar cel schilderde. Een van haar bewaarders vroeg haar wat zij van plan was om met het schip te doen en, in zijn aanwezigheid, stapte zij in het schip en vertrok op de oceaan.

Van La Llorona bestaan verschillende versies. Maar het gaat in ieder geval over een moeder die haar kinderen heeft vermoord en ’s nachts huilend/treurend door de straten van de stad zwerft op zoek naar haar kinderen. Men zegt ook dat de vrouw Malinche is, de indiaanse vrouw die als tolk voor de veroveraars heeft gediend.

Ik had lang geleden voor de laatste keer een legende gelezen en ik was vrij verbaasd dat erin met veel minachting over de indianen wordt gesproken in tegenstelling tot de bewondering waarmee over de Spanjaarden en de ‘Heilige Inquisitie’ wordt gesproken. Ik snap dat dit vrij ‘logisch’ is voor die tijd, maar ik kan de minachting voor de indianen niet accepteren. Iedereen die over de Latijs‑Amerikaansegeschiedenis heeft gelezen weet dat de indianen, vóór de komst van de Spanjaarden, een heel rijke cultuur hadden en kent ook de onderdrukking die van hen heeft gemaakt wat zij tegenwoordig zijn: personen die in de meest afschuwelijke armoede leven, zonder toegang tot het onderwijs en zonder de meest elementale voorzieningen.

Ik vond Kind 44 een prachtig boek en daarom wilde ik absoluut nog een boek van Tom Rob Smith lezen. De enige mogelijkheid was Kolyma want het is pas zijn tweede boek. Kolyma is het vervolg op Kind 44. In dit laatste boek lazen we dat Leo Demidov als KGB agent betrokken was bij de moord in een boerderij op een echtpaar en een van de dochters. De andere twee dochters van het echtpaar komen daarom alleen in de wereld te staan en worden in een weeshuis geplaatst. De oudste haat Leo en beschouwt hem schuldig aan de dood van haar ouders en het feit dat zij en haar zus in een weeshuis zijn beland. Leo, die zich ook schuldig aan deze situatie voelt, heeft samen met zijn vrouw de beslissing genomen om de kinderen te adopteren. Maar, ondanks de mateloze liefde die zij voor de meisjes voelen en al hun pogingen om hun vertrouwen en liefde te winnen, kunnen zij de gevoelens van het oudste niet veranderen. Het meisje wordt vervolgens het doelwit van alle mensen die wraak op Leo willen nemen voor wat hij als KGB agent heeft gedaan. De schrijver neemt ons mee door een soort doolhof vol met gevaar, rancunes, wraakzucht, verraad en schuldgevoelens.

De spanning en het prachtig geschreven verhaal dat ik in Kind 44 heb ervaren, komt niet terug in Kolyma. Omdat ik weet dat Kind 44 binnenkort verfilmd zal worden, heb ik misschien de indruk gekregen dat Tom Rob Smith nu bezig is met een script voor Hollywood te schrijven. Kolyma is namelijk vol van spectaculaire achtervolgingen en acties die mij meer geschikt lijken voor een film dan voor mensen zoals ik die graag een boek lezen om hun fantasie de vrije loop te laten gaan. Iets anders wat ik niet leuk aan het boek vond, was zijn happy end. Het is verder aan jullie om dit boek te beoordelen!

http://www.nu.nl/boek/1943544/tom-rob-smith–kolyma.html

Dit boek vond ik heel indrukwekkend. Het is de eerste roman van de Engelse schrijver Tom Rob Smith en de vertaling is inmiddels al in 30 landen verschenen, behalve in Rusland. Het verhaal zal binnenkort door Ridley Scott verfilmd worden. In 2009 ontving Tom Rob Smith de prijs Best first novel van International Thriller Writers.

Kind 44 is het waargebeurde verhaal over Andrei Chikatilo die 55 mensen voornamelijk kinderen en vrouwen heeft vermoord. Hij werd in 1994 terechtgesteld. Tom Rob Smith heeft het verhaal naar het Rusland onder het bewind van Stalin verplaatst. Chikatilo heeft jaren lang ongestrafd geleefd dankzij de inspanningen van de regering om te ontkennen dat, onder het socialistisch systeem, een seriemoordenaar kon bestaan. Zij beweerden dat, alles wat erover in het buitenland gezegd werd, pogingen van de westerse wereld waren om het socialistisch bewind in diskrediet te brengen.

Het hoofdpersonnage van de roman, Leo Demidov is een KGB agent die zich bezig houdt met het ‘ontmaskeren’ van spionen en contrarevolutionairen. Hij is ervan overtuigd dat zijn werk het land vrij maakt van maatschappelijke euvelen en daarom stelt hij zich nooit vragen ivm met de rechtvaardigheid van wat hij doet. Zijn loyaliteit aan het socialistisch bewind gaat verder dan zijn gevoelens als medeburger, zoon, echtgenoot of vriend.

 Door diverse omstandigheden komt Leo in een moeilijke situatie terecht en is hij samen met zijn vrouw naar een dorp ver van Moskou verbannen. Hij moet werken bij de locale militie en tijdens zijn werk ontdekt hij de moord op een kind. Er zijn zoveel onjuistheden en fouten in de zaak dat hij zich, voor de eerste keer, vragen stelt over wat er achter deze situatie schuilt gaat. Hij beslist samen met zijn vrouw de zaak grondig te onderzoeken. Hij komt er achter dat het geen uitzonderlijke zaak is maar dat er, in verschillende steden van het land, vergelijkbare moorden plaats hebben gevonden. Hij is bereid deze moorden op te lossen ongeacht de prijs die hij voor de waarheid zal moeten betalen. Hij vindt, na een grondig onderzoek, de moordenaar maar hun ontmoeting brengt het verschrikkelijke en donkere verleden van Leo aan het licht.

Het boek is op een magistrale wijze gescheven, je beleeft elke gebeurtenis in grote spanning en je kunt het niet wegleggen.

Ik ben nooit een aanhanger van het Stalinistische bewind geweest maar ik kan moeilijk geloven dat er zoveel menselijke ellende in de wereld kan bestaan. Ik zeg het in alle eerlijkheid en misschien naïviteit: ik vraag me af en toe serieus af of dit soort verhalen inderdaad niet een poging van het westen zijn om het communisme in diskrediet te brengen. In ieder geval, vond ik het een geweldig boek en ik kan het jullie absoluut aanraden om te lezen. Iedereen zal zijn/haar eigen mening moeten vormen. In 2009 is het vervolg van Kind 44 verschenen onder de naam Kolyma (zie verderop mijn verhaal erover).

http://www.nu.nl/boek/1494404/tom-rob-smith—kind-44.html

Na Kind 44 heb ik een totaal ander soort boek gelezen. Dit boek is terug in mijn herinnering gekomen nadat ik toevallig een stuk van de film (een van de velen die op het boek gebaseerd zijn) op de televisie heb gezien. Het gaat over Woeste Hoogte van Emily Brontë en de film die ik zag is met Juliette Binoche, zonder twijfel mijn favoriete actrice.

Dit verhaal ken ik al vanaf mijn jeugd. Mijn moeder hield veel van dit boek en zij heeft de film ontelbare keren gezien (de versie met Merle Oberon en Laurence Olivier). Er is een scène die in mijn geheugen gegrift staat: het moment waarop Catherine, die al twintig jaar dood is, haar armen door het raam naar binnen steekt om Heathcliff te smeken haar binnen te laten.

Het boek is een klassieker die iedereen ooit gelezen heeft. Een eeuwige liefde die gepaard gaat met diepgewortelde haat en wraakzucht.

Ik houd van dit soort dramatische verhalen en de zusters Brontë, voornamelijk Emily en Charlotte, behoren zonder twijfel tot mijn favoriete schrijvers. Dit boek is bij iedereen bekend als van de hand van Emily Brontë en het is na haar dood, onder de leiding van haar zus Charlotte gepubliceerd. Ik heb ooit ergens gelezen dat er echter twijfels bestaan of het boek wel door Emily is geschreven. In ieder geval vind ik het een prachtig boek.

http://wuthering-heights.tripod.com/id19.html